Scroll Top
reviews-yorgos-oikonomou

Απόψεις: Γιώργος Ν. Οικονόμου

Γιατί είναι επίκαιρο το «Πολυτεχνείο»;

Το σημαντικό είναι να δούμε τι καινούριο έφερε η εξέγερση τον Νοέμβριο του 1973 που την κάνει να επανέρχεται και να επιμένει στη συνείδηση ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας, και να αποτελεί μείζον πολιτικό ορόσημο. 

Το κύριο στοιχείο είναι αυτή η ίδια η εξέγερση. 

Σε εποχές ακρατούς στρατιωτικής δικτατορίας που είχε επιβληθεί με την βοήθεια των ΗΠΑ και ενώ όλα φαίνονταν να ελέγχονται από αυτήν, αφού είχε δρομολογήσει έναν ελεγχόμενο κοινοβουλευτισμό υπό την αρχηγία του ίδιου του δικτάτορα και συναινούντος του παραδοσιακού πολιτικού κόσμου, γίνεται η ιστορική κατάληψη του Πολυτεχνείου από τους φοιτητές όλων των πανεπιστημιακών σχολών της Αθήνας. 

Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην αυτοοργάνωση και τον αυτοκαθορισμό του φοιτητικού κινήματος που είχαν ως αποτέλεσμα την αυτοσυγκρότησή του σε πολιτικό υποκείμενο και την ανάδειξή του ως του μόνου υπολογίσιμου αντιπάλου της δικτατορίας.

H κατάληψη με την δυναμική της υπερέβη κομματικές παρατάξεις, και χειραγωγήσεις, κατόρθωσε να ξεφύγει από τα φοιτητικά και πανεπιστημιακά πλαίσια και να δώσει πολιτικό χαρακτήρα, δημοκρατικό και αντιδικτατορικό περιεχόμενο: ελευθερία, δημοκρατία, λαϊκή κυριαρχία, εθνική ανεξαρτησία.

Η δυναμική αυτή εξασφαλίσθηκε κυρίως από την λήψη των αποφάσεων στην βάση, από τις συνελεύσεις που γινόντουσαν κατά σχολές, την εκλογή επιτροπών με εικοσιτετράωρη θητεία, ανακλητών και υπόλογων στις συνελεύσεις. Για πρώτη φορά δημιουργήθηκαν αντιιεραρχικές, αντιγραφειοκρατικές μορφές οργάνωσης, από τα κάτω, χωρίς κομματικές καθοδηγήσεις, από τα πάνω. Αυτά αποτελούν τα πρώτα δείγματα άμεσης δημοκρατίας και αυτονομίας.    

Η άμεση απεύθυνση στην κοινωνία είχε ως αποτέλεσμα την μεγάλη λαϊκή εξέγερση από εργαζομένους, μαθητές και άλλους, η οποία, με την δύναμη και την αποφασιστικότητά της, έφθασε σε τέτοιο κρίσιμο σημείο που η χούντα ή θα παρέδιδε την εξουσία ή θα επενέβαινε με βάρβαρη καταστολή.

Ακριβώς η εξέγερση θυμίζει την βαρβαρότητα της σφαγής άοπλων νέων από Έλληνες χριστιανούς ορθοδόξους, στρατιωτικούς και αστυνομικούς. Αυτή η βαρβαρότητα εκφράζεται με την συγκλονιστική εικόνα του τανκ μπροστά στην πύλη του Πολυτεχνείου, το βίαιο και ξαφνικό γκρέμισμα της πύλης και ό,τι επακολούθησε: νεκροί, τραυματίες, συλληφθέντες, βασανιστήρια. Έτσι όμως η εξέγερση αποτέλεσε την αρχή του τέλους της δικτατορίας και την ιδρυτική πράξη της ελευθερίας και της Μεταπολίτευσης.  

Η εξέγερση είναι επίκαιρη διότι θυμίζει κυρίως ότι σε καιρούς χαλεπούς υπήρξαν κάποιοι νέοι που έσπασαν τον φόβο και την τρομοκρατία της δικτατορίας και ήρθαν αντιμέτωποι με τις κρατικές δυνάμεις καταστολής ζητώντας την πτώση της δικτατορίας, ελευθερία και δημοκρατία. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί και πρέπει να υπάρξει ξανά εξέγερση εναντίον του κυβερνητικού αυταρχισμού και της κρατικής αυθαιρεσίας. 

Είναι επίκαιρη διότι έδειξε ότι μόνο με την κινητοποίηση του κοινωνικού πλήθους μπορεί να γίνουν πολιτικές καταστάσεις που να επιτρέπουν όχι μόνο ανατροπή στα σχέδια της αυταρχικής εξουσίας αλλά και την δημιουργία νέων αξιών και πολιτειακών θεσμών.  Ανέδειξε έτσι το αληθινό νόημα της πολιτικής.  

Ανέδειξε συλλογικές, πολιτικές και αγωνιστικές αξίες οι οποίες είναι απαραίτητες και σήμερα σε μια εποχή που κυριαρχεί το προσωπικό και το κομματικό συμφέρον, ο ατομικισμός και η ιδιώτευση, η κομματική κενότητα και ανικανότητα, ο θεσμικός  και κυβερνητικός αυταρχισμός, η ανησυχητική παρουσία της ακροδεξιάς στην κοινωνία, στο κοινοβούλιο και στην κυβέρνηση. Είναι επίκαιρη λοιπόν η εξέγερση με τις συλλογικές αξίες της και τα δημοκρατικά πολιτικά προτάγματά της, είναι επίκαιρη σε μια εποχή και σε έναν κόσμο που υπάρχουν μόνο ερείπια συλλογικών οραμάτων και αξιών, ερείπια δημοκρατικών προταγμάτων.