Scroll Top
testimonials_vezirtzis

ΑΝΤΩΝΗΣ ΒΕΖΙΡΤΖΗΣ (1950-1981)

Σπουδαστής στη Σχολή Καλών Τεχνών στα χρόνια της δικτατορίας, ο Αντώνης Βεζιρτζής συμμετείχε στο αντιδικτατορικό φοιτητικό κίνημα και στην εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η ζωή του υπήρξε μυθιστορηματική (και δίχως χάπι εντ) και ηθελημένα σύντομη, αφού αυτοπυρπολήθηκε στα 31 του χρόνια.

Αντισυμβατικός, θυελλώδης, δημιουργικός, ανικανοποίητος. Η Εύα Μελά, συμφοιτήτριά του στην ΑΣΚΤ, τον θυμάται «οστεώδη, γελαστό […] κριτικό και σαρκαστικό, πάντα εύστοχο, λέγοντας τις μεγάλες του αλήθειες χωρίς αυτοπεριορισμούς». Ο ίδιος έλεγε: «Μην κατακομματιάζετε τον χρόνο. Μην τον κονταίνετε». Το σίγουρο είναι ότι ο Βεζιρτζής άφησε βαθύ και μόνιμο αποτύπωμα σε όσους τον γνώρισαν και όσους αγωνίστηκαν μαζί του.

Γι’ αυτόν έγραψε ο Δήμος Μούτσης τη μουσική και τους στίχους του τραγουδιού «Ο Αντώνης Β.» (στο LP «Ενέχυρο») το 1983. (Να υπενθυμίσουμε ότι για μια άλλη αυτοκτονία, αυτή του ηθοποιού Νίκου Σκυλοδήμου, που επίσης συμμετείχε στην εξέγερση του Πολυτεχνείου, ο Θάνος Μικρούτσικος έγραψε το τραγούδι «Γενέθλια 38».)

Το 2008 το Μουσείο Μπενάκη τίμησε τον Αντώνη Βεζιρτζή με τη διοργάνωση μιας έκθεσης με γλυπτά και σχέδιά του (αφηρημένα τοπία, μικρά γλυπτά, σιδερένια καράβια). Η έκθεση του Μουσείου Μπενάκη ήταν η τρίτη που αφιερώθηκε στο έργο του, καθώς προηγήθηκαν εκθέσεις με έργα του στο Ωδείο Αθηνών το 1984 και στη Ζάκυνθο το 1998.

Για τον Βεζιρτζή γράφει ο Κώστας Μπορδόκας στο tvxs (19.11.2021). Το κείμενο τιτλοφορείται «Ποιος θυμάται τον Αντώνη Βεζιρτζή;» όπου μπορείτε να δείτε και χαρακτηριστικές φωτογραφίες του.

«Ο Αντώνης Βεζιρτζής γεννιέται στις 12 Σεπτεμβρίου 1950 στη Ζάκυνθο από Κωνσταντινουπολίτες γονείς, ενώ ο αδελφός του Στέφανος είναι αγιογράφος. Ως παιδί τού αρέσει να παρατηρεί τη φύση και τα αντικείμενα προσπαθώντας να δει τι μπορεί να υπάρχει πίσω από την ορατή εικόνα, ενώ βλέπει τον σιδερά παππού του να σμιλεύει το μέταλλο.

»Το 1968 βρίσκεται στην Αθήνα σπουδάζοντας γλυπτική στην  Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών στο εργαστήριο του σημαντικού εικαστικού Γιάννη Παππά -από το 1973 έως το 1979- ενώ εργάζεται επί δύο χρόνια ως βοηθός του γλύπτη Τάκι. Οι φίλοι τον περιγράφουν ως ένα χαρούμενο και κεφάτο δημιουργό που του αρέσει να αυτοσαρκάζεται. Όταν δεν δημιουργεί στο νεοκλασικό σπίτι που μένει στα Εξάρχεια στην οδό Θεμιστοκλέους 98, στήνει με τον σουρεαλιστή εικαστικό Γρηγόρη Σεμιτέκολο θεατρικά δρώμενα στους δρόμους. Απόλυτα ενταγμένος στην αντισυμβατικότητα της εποχής, εμφανίζεται πολλές φορές στη Σχολή του μεταμφιεσμένος ως καμπούρης ή γριά, κυκλοφορεί με μια παλιά BMW μηχανή που τη μαστιγώνει στη σέλα για να τρέξει περισσότερο, ενώ  συμμετέχει στις αντιχουντικές δράσεις της εποχής και στην εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η ζωή γι’ αυτόν είναι ένα υλικό που περιμένει να πλαστεί στα χέρια του όπως αναφέρει σε ποίημα του το 1971:

Σαν είμαστε παιδιά
επιχειρήσαμε να παίξουμε θέατρο,
Σαίξπηρ, Τένεσι Ουίλιαμς, Πιραντέλο.
Αποτύχαμε.
Δεν μπορούσαμε να υποκριθούμε
τους ρόλους.
Σήμερα είμαστε έτοιμοι.
Η παράσταση αρχίζει.

»Συγκεντρώνει στο εργαστήριό του μεταχειρισμένα σίδερα, μέταλλα, κομμάτια από οικοδομές, εξαρτήματα από μηχανές,   έπιπλα, αντικείμενα άχρηστα για τους πολλούς, τα οποία αναδημιουργεί και ανασυνθέτει δίνοντάς τους νέα ζωή,  μετατρέποντάς τα σε γλυπτά, πίνακες, μάσκες και θεατρικά κοστούμια. Παρόλα αυτά λέει ότι αν δεν ήταν γλύπτης και ζωγράφος θα ήθελε να είναι αρχιτέκτονας γιατί “…είναι συγκλονιστικό να φτιάχνεις ανθρώπινο χώρο”.

»Όμως παράλληλα με τα έργα του σχεδιάζει την απρόσμενη  εκούσια έξοδο του, πρώτα στο χαρτί

Ελάτε μην φοβάστε, δεν βγάζει
καπνό η φωτιά που με φύλλα
ξερά είναι θρεμμένη.
Δέστε πως θέριεψε !
Θα πηδήξω πρώτος. 

»Και εν συνεχεία εκτελεί την κορυφαία περφόμανς “παράστασή” του: αυτοπυρπολείται τον Σεπτέμβριο του 1981 στα Εξάρχεια σε ηλικία μόλις 31 ετών …

»[…] Δεν γνωρίζουμε τη σχέση που είχε ο Αντώνης Βεζιρτζής με τον Δήμο Μούτση, αλλά το βέβαιο είναι ότι ο κορυφαίος συνθέτης, μετά την τραγική αυτοπυρπόληση του Βεζιρτζή, δύο χρόνια μετά, στο πρώτο του δίσκο ως συνθέτη και ερμηνευτή («Ενέχυρο»1983) του αφιερώνει ένα συγκλονιστικό τραγούδι σε στίχους και μουσική δική του, που αξίζει τον κόπο να το ακούσετε.

Ο ΑΝΤΩΝΗΣ Β.


Ούτε καιρός για τελετές
στεφάνια και λουλούδια
για ψαλμωδίες χριστιανικές
με πένθιμα τραγούδια
μόνο γενναίοι τυμπανιστές
να’ ρθουν να παίξουν ως αρμόζει -εδώ-
μπροστά σ’ αυτό το θάνατο
που δε ζητάει συγγνώμη.

Φωτιά!
Μια παντοδύναμη φωτιά
που καίει και με παγώνει
κι είσαι μακριά πολύ μακριά
μ’ από το νου κι απ’ την καρδιά
κι από το βάθος της ψυχής
που στ’ άπειρο ζυγώνει
τα λόγια αυτά τα σκοτεινά
τα λόγια αυτά
σου τραγουδάω, Αντώνη.

προσωπογραφία του Α. Βεζιρτζή